දන්තජ, දාන්ත්‍ය හා දන්තෞෂ්ඨජ

 ඡායාරූපය:

දන්තජ, දාන්ත්‍ය හා දන්තෞෂ්ඨජ

‍භාෂාවකින් කතා බහ කිරීමෙහි දී ද දත් යොදා ගැනේ. ඇතැම් ශබ්ද උපදින්නේ දත් ඇසුරින් ය. එසේ උපදින ශබ්ද හැඳින්වීමට 'දන්ත' යන පදය හා බැඳුණු පද කීපයක් ම යෙදේ. පහත දැක්වෙන පද මෙනි.

දන්තජ

දිව දත්වල ස්පර්ශ වීමෙන් උපදින ශබ්ද 'දන්තජ' ශබ්ද වශයෙන් හැඳින්වේ. 'දන්තජ' යන පදය සැදෙන්නේ 'දන්ත' යන පදයට පරව 'ජ' යන තද්ධිත ප්‍රත්‍යය එක් කිරීමෙනි. 'ජ' යන තද්ධිත ප්‍රත්‍යයේ තේරුම 'එහි උපදින' හෝ 'එයින් උපදින' යනු යි. 'දන්තජ ශබ්ද' ඉංගිරිසියෙහි හැඳින්වෙන්නේ 'dental' යන පදයෙනි.

සිංහල භාෂණයෙහි එන 'දන්තජ ශබ්ද' හතරකි:

ත ද න ඳ

සිංහල ලේඛනයෙහි එන 'දන්තජ අක්ෂර' හයකි:

ත ථ ද ධ න ඳ

දන්තජ න-යන්න

සිංහල ශබ්ද මාලාවෙහි ඇත්තේ දන්තජ න-යන්න පමණකි. එහෙත් සිංහල අක්ෂර මාලාවෙහි 'මූර්ධජ ණ-යන්නක්' ද ඇත.

දන්තජ න-යන්න සහිත පද කීපයක්:

කන : කන බේත්

ගන : ගන අඳුර

තන : තන කිරි

දන : දනවත්

දෙන : මුව දෙන

වන : වන මල්

මූර්ධජ ණ-යන්න සහිත පද කීපයක්:

කණ : කණ කැස්බෑවා

ගණ : ගණ දෙවි

තණ : තණ බිම්

දණ : දණ හිස

දෙණ : දෙණ කෙටීම

වණ : වණ පිළිකා

දන්තජ ල-යන්න

සිංහල ශබ්ද මාලාවෙහි 'දන්තජ ල-යන්නක්' ද ඇත. එහෙත් සිංහල අක්ෂර මාලාවෙහි 'මූර්ධජ ළ-යන්නක්' ද ඇත.

දන්තජ ල-යන්න සහිත පද කීපයක්:

කල : කල දවස

කුල : කුල දරුවා

දල : දල නිදි

පල : පල වැල

බල : බල වේග

මල : මල පුඩුව

මූර්ධජ ළ-යන්න සහිත පද කීපයක්:

කළ : කළ ගුණ

කුළ : සමන් කුළ

දළ : දළ දා

පළ : පළ කරයි

බළ : බළ ඇණිය

මළ : මළ බත

දාන්ත්‍ය ශබ්ද

දන්ත ඇසුරින් උපදින ශබ්ද හැඳින්වීමට 'දාන්ත්‍ය' යන පදය ද යෙදේ. 'දන්ත' යන්නෙන් 'දාන්ත්‍ය' සදා ගත්තාක් සෙයින් පහත දැක්වෙන පද ද සදා ගැනිණ:

තාලුජ : තාලව්‍ය

මූර්ධජ : මූර්ධන්‍ය

දන්තෞෂ්ඨජ

දත් හා තොල් යන අවයව දෙක ම ඇසුරින් උපදින ශබ්ද විශේෂයක් ද ඇත. 'තොල්' හැඳින්වීමට සංස්කෘත භාෂාවෙහි යෙදෙන්නේ 'ඕෂ්ඨ' යන පදය යි. එබැවින් තොල් ඇසුරින් උපදින ශබ්ද 'ඕෂ්ඨජ ශබ්ද' සේ සැලකේ. දත් හා තොල් යන අවයව දෙක ම ඇසුරින් උපදින ශබ්ද හැදින්වීමට 'දන්තෞෂ්ඨජ' යන නම යෙදේ. එය සැදෙන්නේ 'දන්ත' හා 'ඕෂ්ඨජ' යන දෙ පදය සන්ධි වීමෙනි. මේ ශබ්ද ඉංගිරිසියෙන් හැඳින්වෙන්නේ 'labio-dental' යන පදයෙනි.

දන්ත නාරායණ

සිංහලයන්ගේ පුද්ගල නාමයක් හැටියට ද 'දන්ත නාරායණ' යන නම යෙදේ. 'නාරායණ' යන පදය විෂ්ණු දෙවියන්ට යෙදෙන නමකි.

 

[ජේ. බී. දිසානායක]

News Order: 
13
මාතෘකා