ආලෝකෝ උදපාදි - 2

 ඡායාරූපය:

ආලෝකෝ උදපාදි - 2

ආලෝක තරංගය

තරංග වශයෙන් ගමන් කරන ආලෝකය ‘ආලෝක තරංගය’ නම් වේ.

ආලෝක ලේන

‘ආලෝක ලේන’ යනුවෙන් මහාවංශයෙහි 23 වෙනි පරිච්ඡෙදයෙහි සඳහන් වන්නේ වළගම්බා රජු සමයෙහි දී

පාලි ත්‍රිපිටකය පළමු වරට ලේඛනාරූඪ කළ ලෙන යි. අද මේ විහාරය හැඳින්වෙන්නේ ‘අලු විහාරෙ’ යනුවෙනි. බුරුම (මියන්මාර) බෞද්ධයන් සිතන විධියට පසු කලක දී බුද්ධඝෝෂ මාහිමියන් සිය අට්ඨකථා සම්පාදනය කළේ ද මෙහි සිට ය.

ආලෝක වර්ෂය

ආලෝකය ගමන් කරයි. එක් තැනක සිට තවත් තැනකට ආලෝකය ගමන් කිරීමට ගත වන කාලය මනින්නේ ‘ආලෝක වර්ෂය’ නම් වර්ෂවලිනි. එනම්, වර්ෂයක කාල පරිච්ඡෙදය තුළ දී ආලෝකය ගමන් කරන දූර ප්‍රමාණය යි.

මේ දුර ප්‍රමාණය කිලෝ මීටරවලින් දක්වතොත් 9,500,000,000,000 පමණ වේ. (මෙහි බින්දු එකොළහකි) ග්‍රහයන් අතර දුර මනින්නේ ආලෝක වර්ෂවලිනි. ‘ආලෝක වර්ෂය’ ඉංග්‍රීසියෙන් හැඳින්වෙන්නේ ‘light year’ යනුවෙනි.

ආලෝක සංඥා

මහා මාර්ගවල ගමන් කරන රථ වාහන හැසිරවීම පිණිස යොදා ගන්නා වර්ණවත් සංඥා ‘ආලෝක සංඥා’ නමි. මේ ආලෝක සංඥා ඉංග්‍රිසියෙන් හැඳින්වෙන්නේ ‘traffic lights‘ යනුවෙනි.

‘ආලෝක’ යන පදය අපර පදය වශයෙන් යොදා සැදුණු සමාස පද ද කීපයකි. මේ දෙ පදය බොහෝ විට යෙදෙන්නේ සන්ධි වීමෙනි.

අරුණාලෝකය

‘අරුණ’ හා ‘ආලෝකය’ යන පද දෙක ‘අරුණාලෝකය’ යනුවෙන් සන්ධි වේ. ‘අරුණ’ යනු හිරු උදා වීමට පෙර අහසේ ඇති වන ආලෝකය යි. මේ ආලෝකය කවි බසින් හැඳින්වෙන්නේ ‘අරුණලු’ (අරුණ-අලු) යනුවෙනි.

ආසියාලෝකය

‘ආසියාලෝකය’ යනු ‘ආසියා’ හා ‘ආලෝකය’ යන දෙපදය සන්ධි වීමෙන් සැදෙන්නකි. සර් එඩ්වින් ආනෝල්ඩ් නමැති ඉංග්‍රිසි කවියා විසින් බුදුන් වහන්සේ උත්කර්ෂයෙන් වර්ණනා කරනු පිණිස ලියූ කාව්‍යය ‘ආසියාලෝකය’ (Light of Asia) නම් වේ. බුදුන් වහන්සේ ආසියාවේ පහළ වුණු ආලෝකය වශයෙන් පිදුම් ලැබිණ.

ඒකාලෝක

මුළුමනින්ම හෝ සම්පූර්ණයෙන් ම ආලෝක වූ යන අර්ථය ‘ඒකාලෝක’ යන පදයෙහි ඇත. එය සැදෙන්නේ ‘එක’ හා ‘ආලෝක’ යන දෙපදය සන්ධි වීමෙනි. එය කවි බසට නැඟෙන්නේ ‘එකලු” යනුවෙනි. ‘එක්’ හා ‘අලු’ යන දෙපදය සන්ධි වීමෙනි.

ඥානාලෝක

‘ඥනාලෝක’ යනු ‘ඥාන’ හා ‘ආලෝක’ යන දෙපදය සන්ධි වීමෙන් සැදෙන්නකි. ඥානය ආලෝකයක් වැන්න. අවිද්‍යාව නමැති අන්ධකාරය දුරු කරන්නේ ඥානාලෝකය යි. මෙය පාලි භාෂාවට හැරෙන්නේ ‘ඤාණාලෝක’ යනුවෙනි. සිංහල කවි බසට නැඟෙන්නේ ‘නැණලු’ යනුවෙනි. පුජ්‍ය කෝදාගොඩ ඥානාලෝක නාහිමියන් හැඳින්වීමට හෙළ හවුලේ සුබැසියෝ ‘කෝදාගොඩ නැණලු’ යන නම ද භාවිත කළහ.

ධර්මාලෝක

‘ධර්ම’ යන පදයට පරව ‘ආලෝක’ යන පදය යෙදීමෙන් ‘ධර්මාලෝක’ යන සමාස පදය සැදේ. ධර්මය අලෝකයක් වැන්න. භික්ෂූන් වහන්සේ නමකගේ නාමය හැටියට එය යෙදෙන විට ‘ධම්මාලෝක’ යනුවෙන් පාලියට නැඹුරු වේ.

ප්‍රඥාලෝක

‘ප්‍රඥාලෝක’ යනු ‘ප්‍රඥා’ හා ‘ආලෝක’ යන දෙ පදය සන්ධි වීමෙන් සැදෙන්නකි. ප්‍රඥාව ආලෝකයක් වැන්න. මේ ප්‍රඥාව නමැති ආලෝකය ‘ප්‍රඥාලෝකය’ නම් වේ. භික්ෂූන් වහන්සේලාගේ නම් අතර මේ නම යෙදෙන්නේ ‘පඤ්ඤාලෝක’ යනුවෙන් පාලි භාෂාවට නැඹුරුව ය.

බෞද්ධාලෝක

කොළඹ නගරයේ එක් මාවතක් නම් කොට ඇත්තේ ‘බෞද්ධාලෝක මාවත’ නමිනි. ඒ සමාසය සැදෙන්නේ ‘බෞද්ධ’ හා ‘ආලෝක’ යන දෙපදය සන්ධි වීමෙනි.

ලංකාලෝකය

ප්‍රථම සිංහල ප්‍රවෘත්ති පත්‍රය වශයෙන් සැලකෙන්නේ 1860 දී පළ වුණු ‘ලංකාලෝකය’ නමැති පුවත්පතයි. “ක්‍රිස්තියානි සඟරා මගින් බුදු සමයට එල්ල කරන ලද චෝදනාවලට පිළිතුරු දීමේ අරමුණ ඇතිව ලංකාලෝකය (1860) නමැති ප්‍රථම සිංහල පුවත්පත” පළ වුණු බව මහාචාර්ය සඳගෝමි කෝපරහේවා සඳහන් කරයි. (විසි වන සියවසේ සිංහල භාෂා ව්‍යවහාරය, 126 පිට). මේ පදයේ ප්‍රභවය නොදන්නා ඇතැම් ආධුනිකයෝ එය ‘ලංකා’ හා ‘ලෝකය’ යනුවෙන් වරදවා විසන්ධි කොට දක්වති.

මහාචාර්ය [ජේ. බී. දිසානායක]

මාතෘකා